चिखलगाव
हे लोकमान्य टिळकांचे मूळ गांव. शालेय पुस्तकांतून त्याचा चिखली
असा उल्लेख आपण वाचला आहे. ऐन गावात लो. टिळकांच्या मूळ घराक्ष्श
जोत्यावर टिळक मंदिराची देखणी वास्तू उभी आहे. त्यामध्ये त्यांचा
अर्धपुतळा स्थापन केला आहे.
टिळक मंडळींचे कुलदैवत श्री लक्ष्मीकेशव हे मंदिर गावाबाहेर ओढयाकाठी दाट झाडीत
आहे. त्याला कळसा ऐवजी घुमट व त्याच्या अग्रभागी कमळ आहे. सभागूहाची मात्र पडझड
झालेली आहे. मूर्तीजवळ पुरातन पध्दतीची दगडी समई असून देवळासमोर दीपमाळ आहे. सुमारे
सव्वादोन फूट उंचीची ही मूर्ती लक्ष्मीकेशवाची मानली तरी ती विष्णूची असावी असे
तज्ञांचे मत आहे. पायांत तोडे, गळयात कौस्तुभमाला, छातीवर पादचिन्ह आणि करंडक मुकुट
ही वैशिष्टय विष्णूचीच आहेत, असे मानतात.
आवर्जून जावे अशा या गावात सामाजिक कार्यकर्ते डॉ. राजा आणि रेणू दांडेकर यांनी
मोठे शैक्षणिक संकुल उभारले आहे. लो. टिळक हायस्कूल, तांत्रिक शिक्षण देणारे कोर्सेस,
मुला-मुलींसाठी वसतिगृहे, ग्रंथालय, संस्कार केंद्रे, आरोग्य सेवा असे प्रकल्प येथे
राबविले जातात. आजूबाजूच्या खेडयापाडयांतून आणि इतरही अनेक भागांतील मुलं-मुली येथे
दाखल होऊन आपली प्रगती साधत आहेत. प्रसिध्द ब्रिटीश वास्तुरचनाकार लॉरी बेकर यांच्या
संकल्पेतून साकार झालेले टिळक मंदिर आणि संस्थेचे वसतिगृह, त्यांचे कौलारू छत वैशिष्टयपूर्ण
आहे.
|